भावपूर्ण श्रद्धांजली: आदर्श शिक्षक, सामाजिक दीपस्तंभ अन् कुटुंबाचा कणखर आधार – कै. वैजिनाथ बाबुराव जायभाये सर
बीड जिल्ह्याच्या शिक्षण आणि सामाजिक क्षेत्राला समृद्ध करणारे एक ऋषितुल्य व्यक्तिमत्व, ढाळेवाडी (ता. पाटोदा) येथील जिल्हा परिषद शाळेचे माजी मुख्याध्यापक कै. वैजिनाथ बाबुराव जायभाये सर यांचे १९ मे २०२६ रोजी दुःखद निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने केवळ जायभाये कुटुंबाचा मुख्य आधार हरपला नाही, तर संपूर्ण बीड जिल्ह्यातील शिक्षण क्षेत्रात आणि समाजकार्यात कधीही न भरून निघणारी मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. ‘असे व्यक्तिमत्व पुन्हा होणे नाही,’ हीच भावना आज त्यांच्या संपर्कात आलेल्या प्रत्येकाच्या मनात दाटून आली आहे.
🔴 ज्ञानदानाचा पवित्र यज्ञ आणि आदर्श विद्यार्थी घडवणारे ‘सर’
वैजिनाथ जायभाये सर हे केवळ एक शिक्षक किंवा मुख्याध्यापक नव्हते, तर ते शेकडो विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडवणारे शिल्पकार होते. ज्ञानदानाच्या पवित्र क्षेत्रात त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य वेचले. जिल्हा परिषदेच्या शाळेत शिकणाऱ्या ग्रामीण भागातील मुलांमध्ये ज्ञानाची गोडी निर्माण करणे आणि त्यांच्यातील सुप्त गुणांना वाव देणे हेच सरांच्या जीवनाचे ध्येय होते.
त्यांनी घडवलेले अनेक विद्यार्थी आज विविध उच्च पदांवर, वेगवेगळ्या क्षेत्रांत यशस्वीपणे कार्यरत आहेत आणि देशाच्या उभारणीत योगदान देत आहेत. आपले विद्यार्थी समाजात ताठ मानेने जगताना पाहून सरांचा ऊर अभिमानाने भरून यायचा. त्यांच्या अध्यापनातील सहजता आणि विद्यार्थ्यांविषयीची आपुलकी यामुळे ते ‘आदर्श मुख्याध्यापक’ म्हणून कायम स्मरणात राहतील.
🔴 सामाजिक बांधिलकी आणि गोरगरिबांचे कैवारी
शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाइतकेच सरांचे सामाजिक कार्यही अथांग होते. सामाजिक कार्यात त्यांनी स्वतःला पूर्णपणे झोकून दिले होते. विशेषतः गरीब, वंचित आणि गरजू विद्यार्थ्यांबद्दल त्यांच्या मनात कमालीची सहानुभूती होती. पैशांअभावी किंवा साधनांअभावी कोणत्याही गरिबाच्या मुलाचे शिक्षण थांबू नये, यासाठी सर सातत्याने मदतीचा हात पुढे करत असत. अनेक गोरगरीब विद्यार्थ्यांना त्यांनी केवळ आर्थिक मदतच केली नाही, तर त्यांना हक्काचा आडोसा देऊन शिक्षणाच्या प्रवाहात टिकवून ठेवले.
🔴 ‘बाप’ नावाचा मजबूत आधारस्तंभ
वैजिनाथ सरांचे सामाजिक रूप जितके मोठे होते, तितकेच कौटुंबिक रूपही वत्सल आणि कणखर होते. बाप हा प्रत्येकाच्या आयुष्यातील खूप महत्त्वाचा आधारस्तंभ असतो. आई जशी प्रेमाने मुलांना वाढवते, तसेच सरांनी आपल्या कष्टाने आणि निष्ठेने संपूर्ण कुटुंबाची जबाबदारी अत्यंत समर्थपणे सांभाळली. स्वतःच्या इच्छा-आकांक्षा बाजूला ठेवून, मुलांच्या शिक्षणासाठी, त्यांच्या आनंदासाठी आणि उज्ज्वल भविष्यासाठी त्यांनी दिवसरात्र सतत मेहनत केली.
सरांचे प्रेम कदाचित कधी शब्दांतून व्यक्त झाले नसेल, पण त्यांच्या प्रत्येक कृतीतून, त्यांच्या कष्टांतून ते नेहमीच जाणवत राहिले. मुलांना केवळ उच्च शिक्षणच दिले नाही, तर त्यांच्यावर उत्तम संस्कार केले, योग्य मार्ग दाखवला आणि प्रत्येक संकटात खंबीरपणे पाठीशी उभे राहून धीर दिला. कुटुंबासाठी दिवसरात्र कष्ट करून घरातील सर्वांच्या गरजा पूर्ण करणारा तो एक हक्काचा, मायेचा आणि सुरक्षिततेचा आडोसा होते.
कधीकधी कर्तव्यापोटी ते कठोर वाटले असतील, पण त्या कठोरतेमागे मुलांचे भलेच दडलेले होते. आपल्या मुलांनी आयुष्यात यशस्वी व्हावे आणि त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे एक ‘चांगला माणूस’ बनावे, हीच त्यांची प्रामाणिक इच्छा होती. म्हणूनच, ते या घराचा खरा आधार आणि संपूर्ण कुटुंबाचा अभिमान होते.
🔴 पप्पा… तुमच्या आठवणींना विनम्र अभिवादन!
आपल्या बापाचा आदर करणे, त्यांचे कष्ट समजून घेणे आणि त्यांच्या निस्सीम प्रेमाची जाणीव ठेवणे हे प्रत्येक मुलाचे कर्तव्य असते. कारण बाप हे केवळ एक नाते नसते, तर तो आपल्या आयुष्याचा सर्वात मजबूत पाया असतो. आमचे पप्पासुद्धा आमच्या आयुष्याचा असाच एक अतूट आणि भक्कम पाया होते.
आज पप्पा शारीरिकदृष्ट्या आपल्यात नसले, तरी त्यांनी दिलेली शिकवण, त्यांनी केलेले संस्कार आणि त्यांनी दाखवलेला सन्मार्गाचा रस्ता नेहमीच आपल्या सोबत राहील. त्यांच्या पवित्र स्मृतींना आणि त्यांनी केलेल्या अथांग कष्टांना कोटी कोटी प्रणाम….!
आदरणीय कै. वैजिनाथ बाबुराव जायभाये सर (पप्पा) यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली!
💐 ईश्वर त्यांच्या आत्म्यास चिरशांती लाभो, हीच प्रार्थना. 💐
Sangharsh Yatra www.sangharshyatra.com